Προβιοτικά.

%cf%80%cf%81%ce%bf%ce%b2%ce%b9%ce%bf%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%acΤον τελευταίο χρόνο όλοι οι καναρινόφιλοι βιώσαμε μια έκρηξη νέων ιστοσελίδων στα Ελληνικά, αφιερωμένων στους αγαπημένους μας πτερωτούς φίλους – μεταξύ αυτών και η έναρξη λειτουργίας της σελίδας της ΑΛΟΠ. Ένα από τα πολλά θετικά χαρακτηριστικά αυτού του γεγονότος είναι και η ανταλλαγή πληροφοριών που σχετίζονται με την εκτροφή, διατροφή και υγεία των πουλιών. Όλο και περισσότεροι ιδιώτες εκτροφείς γίνονται, μέσω του διαδικτύου, κοινωνοί διαφόρων συνηθειών, τεχνικών, προγραμμάτων διατροφής,  και τακτικών αναπαραγωγής καναρινιών. Ανάμεσα σε αυτά που προσέλκυσαν το ενδιαφέρον πολλών, είναι και τα προβιοτικά. Ή, για να ακριβολογούμε, η συμπληρωματική παροχή κάποιου προβιοτικού στην διατροφή των καναρινιών μας.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΒΙΟΤΙΚΟ Στην εποχή μας, η επιστήμη έχει καταφέρει να καλλιεργήσει ανεξάρτητα τα διάφορα ωφέλιμα βακτήρια που αποικούν σε έναν υγιή οργανισμό, προκειμένου αυτά να χρησιμοποιηθούν ως θεραπευτική ή προληπτική αγωγή. Το αποτέλεσμα που παίρνει η επεξεργασμένη αυτή μορφή ωφελίμων βακτηριδίων (π.χ. σκόνη, κάψουλα, κλπ) είναι αυτό που αποκαλούμε προβιοτικό. Είναι ένα σκεύασμα που σκοπό έχει την επαναεισαγωγή συγκεκριμένων βακτηρίων σ’ έναν ζώντα οργανισμό. (1) Σκοπός αυτών των συμπληρωμάτων είναι η αποκατάσταση της εντερικής χλωρίδας, ύστερα από αντιβιοτική αγωγή που κατέστρεφε την ισορροπία ωφέλιμων και βλαβερών βακτηρίων στον οργανισμό μας. Η συντριπτική πλειοψηφία των προβιοτικών αποτελείται από την καλλιέργεια και συσκευασία ζώντων βακτηριδίων όπως οι Γαλακτοβάκιλλοι (Lactobacillus).

ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ Όταν η φυσιολογική ισορροπία μεταξύ των ωφέλιμων και βλαβερών βακτηρίων που αποικούν στο πεπτικό σύστημα διαταραχθεί (από κάποια αντιβιοτική αγωγή, από έντονο στρες, ή από μεταβολή στις διατροφικές συνήθειες) ο υπερπληθυσμός των βλαβερών βακτηρίων οδηγεί σε αδυναμία του οργανισμού να απορροφήσει με φυσιολογικό τρόπο τις θρεπτικές ουσίες από την τροφή που καταναλώνει. Έτσι, ο οργανισμός ξεφεύγει από τις συνηθισμένες του λειτουργίες και γίνεται ευάλωτος σε ασθένειες. Σε ένα υγιές καναρίνι, οι γαλακτοβάκιλλοι που βρίσκονται στο πεπτικό σύστημα παράγουν γαλακτικό οξύ, το οποίο βοηθά να διατηρηθούν σε χαμηλά ποσοστά τα παθογενή βακτήρια. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της διατήρησης του pH (προφέρεται Πε-χά) του στομάχου σε χαμηλά επίπεδα. (2) Κι ένα χαμηλό pH σημαίνει όξινο περιβάλλον. Στο όξινο περιβάλλον του πεπτικού συστήματος, τα βλαβερά βακτήρια αδυνατούν να πολλαπλασιαστούν με επιτυχία. Αντίθετα, οι γαλακτοβάκιλλοι είναι πιο ανθεκτικοί σε όξινο περιβάλλον – Γι αυτό και ο πιο συνηθισμένος γαλακτοβάκιλλος που θα συναντήσει κανείς να περιέχεται στα προβιοτικά του εμπορίου είναι ο Lactobacillus acidophilus, που σημαίνει ‘Οξύφιλος Γαλακτοβάκιλλος’! Σε περιόδους έντονης νευρικότητας, τα ωφέλιμα αυτά βακτήρια μειώνονται, με αποτέλεσμα το pH του στομάχου να ανεβαίνει, και να βρίσκουν ευκαιρία να πολλαπλασιαστούν κάποια βλαβερά βακτήρια, όπως, για παράδειγμα, η Σαλμονέλα ή ο Κολοβάκιλλος.

ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ; Πρέπει να σημειωθεί εδώ, ότι οριστικές έρευνες για την ωφελιμότητα των προβιοτικών του εμπορίου στα καναρίνια δεν έχουν πραγματοποιηθεί. Τα καναρίνια είναι ένα «φθηνό» πτηνό συντροφιάς, με χαμηλό κόστος τόσο σε σχέση με άλλα κατοικίδια (σκύλο/γάτα), όσο και μεταξύ των οικόσιτων πτηνών. Ενώ οι επιστημονικές έρευνες πάνω στα κοτόπουλα, τις γαλοπούλες, ή σε άλλα πτηνά (που προορίζονται και για κατανάλωση στο εμπόριο) είναι εκτενείς και ολοκληρωμένες, οι έρευνες στα καναρίνια είναι μηδαμινές. Δεν υπάρχει, δηλαδή, κάποιο Πανεπιστήμιο, Ινστιτούτο, Σχολή, ή άλλο ερευνητικό κέντρο, που να έχει αφιερώσει χρόνο –και, φυσικά, χρήμα- στις έρευνες ειδικά πάνω στα καναρίνια. (3) Έτσι, οι περισσότεροι από εμάς αρκούμαστε σε προσωπικές παρατηρήσεις, βασιζόμενοι σε δικές μας, ή και φίλων εκτροφέων, εμπειρίες, οι οποίες όμως πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφυλακτικότητα. Δηλαδή, κανένας δεν έχει βάσιμη και κατηγορηματική άποψη ότι τα προβιοτικά του εμπορίου είναι πράγματι ωφέλιμα για τα καναρίνια μας. Συνήθως αρκούμαστε στην παρατήρηση ότι με τη χρήση του προβιοτικού τα πουλιά είναι ΓΕΝΙΚΑ καλύτερα, δείχνουν να πάσχουν από λιγότερες ασθένειες, μοιάζουν είναι πιο ήρεμα, και πιο ζωντανά. Πόσοι όμως έχουν αφήσει τα μισά πουλιά τους χωρίς προβιοτικό, ώστε να διαπιστώσουν την διαφορά(;) και να μπορούν να αποδείξουν με βεβαιότητα ότι οι χρονιές που χρησιμοποίησαν προβιοτικό είναι πράγματι καλύτερες λόγω αυτής ακριβώς της χρήσης, και όχι λόγω μιας φυσιολογικής εξέλιξης και βελτίωσης της εκτροφής τους.

ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙ ΖΩΝΤΑΝΑ ΤΑ ΩΦΕΛΙΜΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑ ΟΤΑΝ ΤΟ ΒΑΖΩ ΣΤΑ ΚΑΝΑΡΙΝΙΑ ΜΟΥ; Η δυνατότητα να διατηρηθούν ζωντανά κάποια ωφέλιμα βακτήρια και να εισαχθούν σε έναν ζώντα οργανισμό, είναι δεδομένη εδώ και πολλά χρόνια: τρανή απόδειξη αποτελούν τα ιατρικά εμβόλια! Το ζήτημα είναι εάν τα σκευάσματα του εμπορίου για οικόσιτα πτηνά έχουν δεχθεί τέτοια επεξεργασία, η οποία να εξασφαλίζει βιωσιμότητα των βακτηρίων μέχρι αυτά να βρεθούν στο σπίτι μας (αερομεταφορά από το εξωτερικό, αποθήκευση, μεγάλες μεταβολές θερμοκρασίας, κ.α.). Από τη μία πλευρά, το Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου του Μαίρηλαντ (University of Maryland Medical Center) υποστηρίζει ότι πράγματι ζωντανά βακτήρια μπορούν να συσκευαστούν για το λιανικό εμπόριο σε τέσσερις μορφές (σκόνη, υγρό, κάψουλες και χάπια). Από την άλλη, η Ένωση Καταναλωτών του Ηνωμένου Βασιλείου (το αντίστοιχο δικό μας Ινστιτούτο Προστασίας Καταναλωτού) προέβη σε έλεγχο 13 σκευασμάτων προβιοτικού που κυκλοφορούν ελεύθερα στο εμπόριο στην Μεγάλη Βρετανία, και διαπίστωσε ότι τα 11 από αυτά ΔΕΝ περιείχαν ικανοποιητικό ποσοστό ζωντανών βακτηρίων ώστε να ωφελήσουν έναν οργανισμό … Ακόμη περισσότερο, πριν μερικά χρόνια, μικροβιολόγοι στην Αυστραλία ήλεγξαν προβιοτικά του εμπορίου που προορίζονταν για ενυδρεία(!) προκειμένου να εξακριβώσουν εάν ήταν πράγματι ζωντανά. Το αποτέλεσμα; 100% αρνητικό. … Συμπεραίνουμε, λοιπόν, ότι πολλά προβιοτικά σκευάσματα μάλλον απλά καλύπτουν τις ψυχολογικές ανάγκες εμάς των εκτροφέων … Παρ’ όλα αυτά, ας δεχθούμε ότι η μάρκα προβιοτικού, που ο καθένας μας έχει επιλέξει, είναι από τις γνωστές του εμπορίου, και ότι είναι απίθανο να πρόκειται για ένα φθηνό σκεύασμα δίχως προβιοτικές δυνατότητες. Παρά την επιστημονικώς εξακριβωμένη ωφελιμότητα από την κατανάλωση προβιοτικών, είμαι της γνώμης ότι -στατιστικά- πολλές φορές το προβιοτικό που προσφέρουμε στα πουλιά μας μπορεί να είναι ‘ανενεργό’ για άλλους λόγους: είτε από μακροχρόνια αποθήκευση, είτε από κακομεταχείριση.

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ Περνάμε, έτσι, στο ζήτημα ορθής χρήσης του προβιοτικού: Πώς θα εξασφαλίσουμε ότι τα ζωντανά βακτήρια, που περιέχονται στο προβιοτικό που αγοράσαμε, θα καταφέρουν να επιβιώσουν και την διαδικασία τοποθέτησής τους στο νερό, ώστε να καταλήξουν “ενεργά” στο στομάχι των καναρινιών μας. Ο Γαλακτοβάκιλλος βρίσκεται «εν υπνώσει» στο (συνήθως άσπρη σκόνη) προβιοτικό. Έχει καταψυχθεί, και οι βιολογικές του λειτουργίες έχουν επιβραδυνθεί. Μια σειρά από συγκεκριμένα βήματα είναι απαραίτητα, προκειμένου να εξασφαλίσουμε ότι τα ωφέλιμα βακτήρια θα «μπουν σε δουλειά» όταν καταναλωθούν από το καναρίνι: 1. Προσέξτε στη συσκευασία του προϊόντος να αναγράφεται στα συστατικά ότι, μεταξύ άλλων, περιέχεται και γλυκόζη (στα Αγγλικά θα αναφέρεται ως dextrose ή glucose). Η γλυκόζη είναι απαραίτητη για να ‘τραφεί’ ο Γαλακτοβάκιλλος μόλις ‘ξυπνήσει’ από το λήθαργο. 2. Αν και ο άνθρωπος έχει καταφέρει να καταψύξει σε ξηρή μορφή (σε κοκκίδια και σκόνη, δηλαδή) ιούς και βακτήρια, καλό είναι το προϊόν να συντηρείται στην κατάψυξη του ψυγείου, ώστε να διατηρηθεί περισσότερο (θεωρητικά, για πάντα. Προτιμότερα: έως δύο χρόνια). 3. Πολλά βακτήρια επιβιώνουν μόνο σε συγκεκριμένο εύρος θερμοκρασίας. Εάν το νερό που προσθέσουμε το προβιοτικό είναι ζεστό, θα τα σκοτώσει. Εάν είναι παγωμένο, δεν θα τα ξυπνήσει εγκαίρως. Δροσερό νερό είναι το προτιμότερο για την ‘αναβίωση’ των ωφέλιμων βακτηρίων. 4. Σημαντικότατος παράγοντας: Το νερό να μην είναι χλωριωμένο! (βλ. επίλογο) Στην αγορά κυκλοφορούν επίσης προβιοτικά που προωθούνται ως εξειδικευμένα σκευάσματα για πτηνά. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, αν και το πεπτικό σύστημα όλων των πτηνών είναι ίδιο (ή παρόμοιο) δεν συμβαίνει το ίδιο με την μικροχλωρίδα που αποικεί σε αυτό. Το αντίθετο μάλιστα: Πτηνά όπως το κοτόπουλο είναι κομιστές πολλών βακτηρίων αποκαλούμενων gram-αρνητικών, ενώ από την άλλη μεριά οι παπαγάλοι είναι κομιστές βακτηρίων gram-θετικών ! Στο καναρίνι (καθώς και σε όλους τους σπίνους) δεν υπάρχει κάποιος ενδογενής πληθυσμός βακτηρίων, και όσα βακτήρια εντοπίζονται στα περιττώματα θεωρούνται παροδικά. Σημαίνει αυτό, άραγε, ότι τα καναρίνια δεν χρήζουν κατανάλωσης προβιοτικών; Κάθε άλλο. Αν και τα προβιοτικά δεν είναι φάρμακο – και, πολύ περισσότερο, δεν είναι κάποια θαυματουργή αγωγή – υπάρχουν σωρεία περιπτώσεων στη ζωή ενός καναρινιού, κατά την οποία ενδείκνυται η παροχή προβιοτικών για την αποκατάσταση της εντερικής χλωρίδας. Τέτοιες περιπτώσεις είναι: • Εποχή έντονης νευρικότητας (π.χ. αλλαγή κλουβιού, μεταφορά, διαγωνισμοί, εγκλεισμός). Είναι πολύ εύκολο σε περιόδους έντονου στρες να διαταραχθεί η ισορροπία της εντερικής χλωρίδας. Τα ωφέλιμα βακτήρια είναι αυτά που χάνονται πρώτα. Μόλις ο πληθυσμός των βλαβερών βακτηρίων είναι υπερβάλλων, αμέσως παρατηρούμε διάρροιες, μειωμένη όρεξη, και φιλάσθενα πουλιά. Τα προβιοτικά αποκαθιστούν τον πληθυσμό των ωφέλιμων βακτηρίων. Είναι καλό να τα δίνουμε ακόμα και προτού βάλουμε τα καναρίνια μας στην κατάσταση που προκαλεί εκνευρισμό (για παράδειγμα, λίγες ημέρες πριν τους διαγωνισμούς, ή δυο ημέρες πριν το μεταφέρουμε, ή κατά τις πρώτες ημέρες του απογαλακτισμού, κ.ο.κ.). • Αναπαραγωγή και πτερόρροια. Όση προσοχή και αν απολαμβάνουν τα καναρίνια μας αυτές τις περιόδους, είναι εύκολο ο οργανισμός τους να κουραστεί και να είναι ευάλωτος. Τα προβιοτικά προσφέρουν μια ακόμα ασπίδα πρόληψης κατά των ασθενειών. • Ύστερα από αντιβιοτική αγωγή. Ίσως η σημαντικότερη περίπτωση ανάγκης για παροχή προβιοτικού. Τα αντιβιοτικά ΔΕΝ κάνουν διακρίσεις μεταξύ ωφέλιμων και βλαβερών βακτηρίων. Άπαξ και εισέλθουν στον οργανισμό, σκοτώνουν ΟΛΑ τα βακτήρια – και τα βλαβερά και τα ωφέλιμα. Η παροχή προβιοτικού για 2-3 ημέρες ΜΕΤΑ την αντιβιοτική αγωγή, φροντίζει ούτως ώστε τα ωφέλιμα βακτήρια να πολλαπλασιαστούν ξανά γρήγορα στον οργανισμό του καναρινιού. Κλείνοντας, επιτρέψτε μου να σημειώσω μια τελευταία παρατήρηση για τη χρήση των προβιοτικών. Στα μεγάλα αστικά κέντρα, οι τοπικές αρχές επεξεργάζονται το νερό της πόλης με χλώριο. Το χλώριο τοποθετείται στο νερό σε ποσότητες ακίνδυνες για τον άνθρωπο, προκειμένου να εξοντώσει τα βακτηρίδια που τυχόν ζουν σε αυτό. Επόμενο είναι να εξοντώνονται ΚΑΙ τα ωφέλιμα βακτηρίδια και, προφανώς, ακόμη και αυτά που ΕΜΕΙΣ θα τοποθετήσουμε στο νερό, με τη μορφή προβιοτικού! Απαιτείται, λοιπόν, το νερό στο οποίο θα τοποθετήσουμε το προβιοτικό, να είναι αποχλωριωμένο. Αυτό μπορεί να γίνει με δύο, κυρίως, τρόπους: Είτε: 1. Με την παροχή του προβιοτικού σε εμφιαλωμένο νερό, είτε 2. Με την τοποθέτηση του νερού για 24 ώρες σε ανοικτό δοχείο (π.χ. ένα απλό ποτήρι, ή ένα βάζο από μέλι, ή μια κανάτα, κλπ) ώστε να εξατμιστεί όλο το χλώριο από το νερό. Απλά αφήστε στάσιμο το νερό στην επιθυμητή ποσότητα, και βάλετέ το στα πουλιά την επομένη ημέρα. Όλη η υπερβάλλουσα ποσότητα χλωρίου θα έχει εξατμιστεί! (Εννοείται ότι το προβιοτικό το τοποθετούμε στο νερό λίγο πριν αυτό το προσφέρουμε στα καναρίνια, και όχι από την προηγούμενη ημέρα).

Γιάννης Κουλέτσης

κωδικός εκτροφέα ΑΛΟΠ: AL23 Αθήνα,

Οκτώβριος 2005

Advertisements